Διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων

Ραδιενεργά απόβλητα

Ραδιενεργά απόβλητα είναι τα εναπομείναντα «άχρηστα» προϊόντα που προκαλούνται από ανθρώπινες δραστηριότητες με ραδιενεργά υλικά (ραδιενεργές πηγές κλειστού τύπου, ραδιενεργά υγρά ή υλικά που περιέχουν φυσική ραδιενέργεια). Ραδιενεργά υλικά χρησιμοποιούνται καθημερινά:

  • στην ιατρική, για διαγνωστικές εξετάσεις και θεραπείες πυρηνικής ιατρικής, όπου γίνεται χρήση ραδιοφαρμάκων, για ακτινοθεραπείες (π.χ. ακτινοβολήσεις καρκινικών όγκων, ενδοϊστικά εμφυτεύματα για θεραπεία καρκίνου προστάτη, κλπ),
  • στη βιομηχανία, για ραδιογραφήσεις, ακτινοβολήσεις υλικών για αποστείρωση, έλεγχος ποιοτικών και λειτουργικών παραμέτρων (π.χ. μέτρηση στάθμης ή πάχους υλικών) κ.ά.,
  • στην έρευνα και εκπαίδευση, για βιολογικά πειράματα, εντοπισμός κοιτασμάτων, κλπ. 

Τα πυρηνικά απόβλητα είναι μια ειδική κατηγορία ραδιενεργών αποβλήτων και πρόκειται για το εναπομένον πυρηνικό καύσιμο (συνήθως ουράνιο και τα προϊόντα αυτού), το οποίο καθίσταται «άχρηστο» για τη λειτουργία ενός αντιδραστήρα. Τα αναλωθέντα καύσιμα, λόγω της φύσης, επικινδυνότητάς τους και της ανάγκης για ειδική μεταχείριση, παρόλο που είναι ραδιενεργά απόβλητα, αναφέρονται και αντιμετωπίζονται ξεχωριστά.

Όπως όλα τα ραδιενεργά υλικά, τα ραδιενεργά απόβλητα απομειώνονται με βάση το φυσικό χρόνο ημιζωής του ισοτόπου που εμπεριέχεται σε αυτά. Για παράδειγμα, μια ποσότητα κοβαλτίου (60Co) θα εναπομείνει η μισή, μετά από διάστημα 5,6 χρόνων, που είναι ο φυσικός χρόνος ημιζωής του ισοτόπου κοβαλτίου (60Co). Κάθε ισότοπο έχει το δικό του χαρακτηριστικό χρόνο ημιζωής, ο οποίος μπορεί να είναι από πολύ μικρός (π.χ. 12 δευτερόλεπτα για το βάριο-143), μέχρι πολύ μεγάλος, π.χ. 1577 χρόνια για το ράδιο Ra-226, 5730 χρόνια για τον άνθρακα C-14 και 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια για το ουράνιο-238. Έτσι, ορισμένα ισότοπα - και κατά συνέπεια και ραδιενεργά απόβλητα – δεν «πεθαίνουν» ποτέ και απαιτούν μακρόχρονη, προσεκτική διαχείριση σε ειδικές εγκαταστάσεις, ενώ για κάποια άλλα - τα βραχύβια - αρκεί απλή, επί τόπου διαχείριση.

Τα ραδιενεργά απόβλητα λόγω της επικινδυνότητά τους για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον, χρήζουν είτε άμεσης / βραχυπρόθεσμης εγκεκριμένης διαχείρισης απευθείας από τον παραγωγό τους, είτε μακροπρόθεσμης και οργανωμένης διαχείρισης σε εγκεκριμένες από την Πολιτεία για το σκοπό αυτό ειδικές εγκαταστάσεις. Σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα, η τελική διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων μπορεί να γίνει με δύο τρόπους:

  • με αποδέσμευση στο περιβάλλον, εφόσον πληρούνται τα θεσμοθετημένα επίπεδα αποδέσμευσης, όπως περιγράφεται στους σχετικούς Κανονισμούς. Τα θεσμοθετημένα αυτά επίπεδα αποδέσμευσης έχουν τεθεί με κριτήριο ώστε οποιοδήποτε άτομο του πληθυσμού να μην δέχεται δόση ακτινοβολίας πάνω από 10 μSv (μικρο-Σίβερτ) ανά έτος από το σύνολο των απελευθερώσεων των ραδιενεργών ουσιών στο περιβάλλον. Επισημαίνεται ότι το όριο δόσης για το άτομο του πληθυσμού από πρακτικές ιοντιζουσών ακτινοβολιών είναι 1000 μSv ανά έτος. Το όρια αυτά είναι κοινά σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο. 
  • με διάθεση (δηλαδή μόνιμη και οριστική εναπόθεση, χωρίς πρόθεση επανάκτησης) σε εγκεκριμένη εγκατάσταση διάθεσης ραδιενεργών αποβλήτων. Υπάρχουν διάφορα είδη εγκαταστάσεων διάθεσης ραδιενεργών αποβλήτων, όπως ενδεικτικά, εναπόθεση σε έκταση (Land field disposal), εναπόθεση σε μικρό βάθος από την επιφάνεια (Near surface disposal), εναπόθεση σε γεώτρηση κάποιων δεκάδων μέτρων (Borehole), κλπ. Η επιλογή του είδους της εγκατάστασης διάθεσης εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως το είδος, η μορφή, η κατάσταση και η ποσότητα των ραδιενεργών αποβλήτων, οι περιέκτες (συσκευασία) των ραδιενεργών αποβλήτων, οι υφιστάμενες και μελλοντικές περιβαλλοντικές, γεωλογικές, σεισμολογικές και κλιματολογικές συνθήκες, οι διενεργηθείσες μελέτες (π.χ. περιβαλλοντικές, γεωλογικές, υδρολογικές, σεισμικές, κλπ) και τα συναφή διενεργηθέντα επιστημονικά ερευνητικά και αναπτυξιακά προγράμματα, τα αναπτυξιακά σχέδια διαμόρφωσης περιοχών, οι υπάρχουσες και οι μελλοντικές υποδομές και διαθεσιμότητα χώρων, οικονομικοί-κοινωνικοί παράγοντες, κλπ.

Η εναπόθεση σε μεγάλα γεωλογικά βάθη (Deep geological disposal) δεν αφορά τη χώρα μας, καθόσον εφαρμόζεται για πυρηνικά απόβλητα (αναλωθέντα καύσιμα). Η μόνιμη, επ' αόριστον αποθήκευση των ραδιενεργών αποβλήτων σε εγκεκριμένους χώρους δεν συνιστά τρόπο τελικής διαχείρισης (δεν αποτελεί τεχνικά βιώσιμη λύση, ούτε είναι σήμερα αποδεκτή από νομικής απόψεως με βάση το ενωσιακό δίκαιο), ενώ δεν υπάρχουν τρόποι καταστροφής των ραδιενεργών αποβλήτων (π.χ. καύση). 

Σύμφωνα με την Οδηγία της 2011/70/ της Ευρατόμ, κάθε κράτος μέλος είναι υπεύθυνο και αναλαμβάνει τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων που παράγονται εντός της επικράτειάς του.

Σύμφωνα με την εθνική πολιτική διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων απαγορεύεται ρητά και κατηγορηματικά η εισαγωγή στην Ελλάδα αποβλήτων άλλων χωρών. Τα απόβλητα που καλούμαστε να διαχειριστούμε είναι δικά μας. Αρμόδια ρυθμιστική αρχή στον τομέα της ασφαλούς διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων είναι η ΕΕΑΕ.

Νοσοκομειακά ραδιενεργά απόβλητα

Το μεγαλύτερο μέρος των εφαρμογών των ιοντιζουσών ακτινοβολιών στη χώρα μας είναι στον τομέα της ιατρικής. Τα νοσοκομειακά ραδιενεργά απόβλητα προέρχονται κατά βάση από τα εργαστήρια πυρηνικής ιατρικής, όπου ραδιοφάρμακα χορηγούνται ενδοφλεβίως, με κατάποση ή με εισπνοή στον εξεταζόμενο-ασθενή, για την πραγματοποίηση διαγνωστικών εξετάσεων (σπινθηρογραφημάτων) ή θεραπειών.

Περισσότερα...

Ευρωπαϊκό και εθνικό πλαίσιο διαχείρισης αναλωθέντων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων

To εθνικό πλαίσιο διαχείρισης αναλωθέντων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων βασίζεται στην ευρωπαϊκή Οδηγία 2011/70/Ευρατόμ του Συμβουλίου της 19ης Ιουλίου 2011 σχετικά με τη θέσπιση κοινοτικού πλαισίου για την υπεύθυνη και ασφαλή διαχείριση αναλωθέντων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων.

Περισσότερα...

Διεθνές πλαίσιο και συνεργασία για τη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων

Το σημαντικότερο εργαλείο σε παγκόσμιο επίπεδο για τη διαχείριση αναλωθέντων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων είναι η Κοινή Σύμβαση για την ασφαλή διαχείριση αναλωθέντων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων (Joint Convention on the Safety of Spent Fuel Management and on the Safety of Radioactive Waste Management).

Περισσότερα...
Our website is protected by DMC Firewall!