Το Εργαστήριο Βαθμονόμησης Οργάνων Ιοντιζουσών Ακτινοβολιών της ΕΕΑΕ (EBOIA/EEAE-EIM) διοργάνωσε, υλοποίησε και ολοκλήρωσε με επιτυχία ευρείας κλίμακας πρόγραμμα διασύγκρισης στο τομέα της μετρολογίας διαγνωστικής ακτινολογίας.
Το Εργαστήριο Βαθμονόμησης Οργάνων Ιοντιζουσών Ακτινοβολιών της ΕΕΑΕ (EBOIA/EEAE-EIM) διοργάνωσε, υλοποίησε και ολοκλήρωσε με επιτυχία ευρείας κλίμακας πρόγραμμα διασύγκρισης στο τομέα της μετρολογίας διαγνωστικής ακτινολογίας και πιο συγκεκριμένα στα δοσιμετρικά μεγέθη Air Kerma, (K, mGy) και Air Kerma Area Product, KAP (PKA, mGy cm2).
Η διασύγκριση αυτή έγινε υπό το δίκτυο EURAMET (European Metrology) και προσδιορίζεται ως EURAMET RI (Ι) – S9 (supplementary comparison) – EURAMET 1177 project.
Στόχος της διασύγκρισης ήταν η δοκιμή των δυνατοτήτων μέτρησης και βαθμονόμησης (Calibration & Measurements Cabalities, CMCs) για τα δοσιμετρικά μεγέθη ΡΚΑ και Κ, καθώς και η υποστήριξη των σχετικών CMCs των συμμετεχόντων εργαστηρίων.
Στη διασύγκριση συμμετείχαν 22 εργαστήρια από 21 Ευρωπαϊκές χώρες. Το EBOIA/EEAE-EIM ήταν το εργαστήριο-πιλότος (pilot laboratory) υπεύθυνo για το γενικό συντονισμό της σύγκρισης και την ανάλυση και την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τα αποτελέσματα. Μεταξύ των εργαστηρίων που συμμετείχαν ήταν 4 πρότυπα εργαστήρια: PTB-Γερμανία, LNE-LNHB-Γαλλία, MKEH-Ουγγαρία και VSL-Ολλανδία.
Μετρήσεις
Στη διασύγκριση επιλέχθηκαν ένα KAP-meter αναφοράς (reference), ένα ΚΑΡ-meter κλινικών εφαρμογών και ένας θάλαμος ιονισμού αναφοράς (reference), τα οποία βαθμονομήθηκαν από τα 22 εργαστήρια. Οι μετρήσεις έγιναν από τον Απρίλιο 2011 έως τον Ιούλιο του 2012. Η ανάλυση των αποτελεσμάτων και η συγγραφή των εκθέσεων και δημοσιεύσεων ολοκληρώθηκε πρόσφατα, λόγω της πολυπλοκότητας των μετρήσεων, του αριθμού των συμμετεχόντων και λόγω των διαδικασιών αποδοχής της έκθεσης από τo EURAMET και το BIPM.
Επισημαίνεται ότι η τελική έκθεση και τα αποτελέσματα εγκρίθηκαν από τη Συμβουλευτική Επιτροπή Ιοντιζουσών Ακτινοβολιών του BIPM (Consultative Committee for Ioning Radiation, CCRI(I), BIPM) και της Ομάδας Εργασίας Συγκρίσεων (Key Comparison Working Group, KCWG, BIPM) και αναρτήθηκαν στην επίσημη Βάση Δεδομένων του ΒΙΡΜ (Key Comparison Data base, KCDB, BIPM).
Οι τιμές αναφοράς της διασύγκρισης (CRVs) προσδιορίστηκαν ως ο σταθμισμένος μέσος όρος των συντελεστών βαθμονόμησης των συμμετεχόντων πρότυπων εργαστηρίων. Η σχετική τυπική αβεβαιότητα των CRVs ήταν στην περιοχή του 0.4 – 1.6 % ανάλογα με το όργανο και της ποιότητες δέσμης.
Το αποτέλεσμα της διασύγκρισης ήταν ο λόγος της διορθωμένης τιμής του συντελεστή βαθμονόμησης των συμμετεχόντων εργαστηρίων και των αντίστοιχων CRV, και η αβεβαιότητα του λόγου αυτού για κάθε δοσιμετρικό μέγεθος, όργανο και ποιότητα δέσμης.
Οι βαθμοί συσχέτισης (Degree of Equivelence, DOE) υπολογίστηκαν για την βασική ποιότητα δέσμης RQR 5 (70 kV).
Αποτελέσματα
Οι μετρήσεις για τη σταθερότητα και την απόδοση των οργάνων ελέγχθηκαν από το ΕΒΟΙΑ / ΕΕΑΕ-ΕΙΜ. Tα αποτελέσματα κατέδειξαν ότι η ενέργεια (ποιότητα ακτινοβολία), το πεδίο ακτινοβολίας και ο ρυθμός Air kerma επηρεάζουν τη απόκρισης των KAP meters και ως εκ τούτου, εφαρμόστηκαν κατάλληλοι συντελεστές διόρθωσης, όπου χρειαζόταν.
Τα αποτελέσματα της διασύγκρισης για το δοσιμετρικό μέγεθος Air Kerma έδειξαν ότι 103 αποτελέσματα ήταν συνεπή εντός του 1,7%, εκτός από 10 αποτελέσματα 4 συμμετεχόντων εργαστηρίων.
Τα 216 αποτελέσματα βαθμονόμησης για το δοσιμετρικό μέγεθος PKA, ήταν εντός του ±5%, εκτός από 40 αποτελέσματα 8 συμμετεχόντων, όπου οι αποκλίσεις ήταν μεγαλύτερες.
Τα αποτελέσματα του ΕΒΟΙΑ/ΕΕΑΕ-ΕΙΜ ήταν απολύτως ικανοποιητικά. Για το δοσιμετρικό μέγεθος Air Kerma, αποκλίσεις από τις τιμές αναφοράς (CRV) ήταν μικρότερες από 0.8%.
Για το δοσιμετρικό μέγεθος Air Kema Area Product, PKA, οι αποκλίσεις ήταν για το όργανο αναφοράς (reference KAP meter) μικρότερες από 0.5%, για το ΚΑΡ κλινικών εφαρμογών μικρότερες από 4.6%.
Συμπεράσματα
H EURAMET RI (Ι) S9 (supplementary comparison) EURAMET 1177 είναι η πρώτη ευρείας κλίμακας επίσημη διασύγκριση στην διαγνωστική ακτινολογία. Έδωσε τη δυνατότητα στα συμμετέχοντα εργαστήρια:
να ελέγξουν τις εθνικές τιμές αναφοράς των δοσιμετρικών μεγεθών και να ελέγξουν και τις διαδικασίες βαθμονόμησης που εφαρμόζουν
να θεσπίσουν επίσημα τα όρια των μετρολογικών τους δυνατοτήτων, μέσω των Degree of Equivalence
να υποβάλουν, αναρτήσουν και να υποστηρίξουν τα Calibration & Measuremenst Capabilities (CMCs) στην επίσημη παγκόσμια βάση δεδομένων του BIPM: http://kcdb.bipm.org/appendixc/search.asp?reload=1&branch=1
Η έκθεση και τα αποτελέσματα αναρτήθηκαν στη επίσημη παγκόσμια βάση δεδομένων του BIPM (KCDB) και δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό με κριτές “Metrologia” (Metrologia, Volume 52, Technical Supplement) http://iopscience.iop.org/article/10.1088/0026-1394/52/1A/06024
Η πλήρης έκθεση και περισσότερες πληροφορίες είναι διαθέσιμες στις διευθύνσεις:
http://kcdb.bipm.org/AppendixB/appbresults/EURAMET.RI(I)-S9/EURAMET.RI(I)-S9_Final_Report.pdf
http://kcdb.bipm.org/appendixB/KCDB_ApB_info.asp?cmp_idy=1117&cmp_cod=EURAMET.RI(I)-S9&prov=exalead
