Η Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας δημοσίευσε την Έκθεση του Προγράμματος Εποπτείας της Ραδιενέργειας Περιβάλλοντος για το έτος 2025, στην οποία αποτυπώνονται αναλυτικά οι δράσεις παρακολούθησης των επιπέδων ραδιενέργειας στη χώρα, οι έλεγχοι στο πόσιμο νερό, οι μετρήσεις ραδονίου, οι εργαστηριακές αναλύσεις περιβαλλοντικών δειγμάτων, καθώς και οι έλεγχοι για την αποτροπή της παράνομης διακίνησης ραδιενεργών υλικών και τον ραδιολογικό έλεγχο φορτίων παλαιών μετάλλων.
Τα αποτελέσματα του προγράμματος για το 2025 επιβεβαιώνουν ότι τα επίπεδα ραδιενέργειας στο περιβάλλον της χώρας παρέμειναν εντός του αναμενόμενου εύρους τιμών, χωρίς να καταγραφεί περιστατικό που να απαιτεί ενεργοποίηση του εθνικού μηχανισμού ραδιολογικής έκτακτης ανάγκης.
Συνεχής παρακολούθηση σε όλη τη χώρα
Η ΕΕΑΕ συνέχισε τη λειτουργία του εθνικού τηλεμετρικού δικτύου μέτρησης ραδιενέργειας περιβάλλοντος, το οποίο περιλαμβάνει σταθμούς μέτρησης της διάχυτης ολικής γ-ακτινοβολίας στον αέρα, κατανεμημένους σε ολόκληρη την επικράτεια. Τα δεδομένα αποθηκεύονται σε κεντρική βάση και οι μέσες ημερήσιες τιμές δημοσιεύονται στον διαδικτυακό τόπο της ΕΕΑΕ και στο ευρωπαϊκό δίκτυο EURDEP. Για τη διασφάλιση της αδιάλειπτης λειτουργίας του δικτύου, το 2025 πραγματοποιήθηκαν 30 επιτόπιες και 180 απομακρυσμένες παρεμβάσεις επισκευής και τεχνικής υποστήριξης.
Περισσότερα από 2.100 πιστοποιητικά για το πόσιμο νερό
Ιδιαίτερα εκτεταμένο ήταν και το πρόγραμμα εποπτείας των επιπέδων ραδιενέργειας στο νερό ανθρώπινης κατανάλωσης.
Κατά το 2025 η ΕΕΑΕ εξέδωσε 2.142 πιστοποιητικά καταλληλότητας, στο πλαίσιο εφαρμογής της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2013/51/Ευρατόμ και της εθνικής νομοθεσίας.
Όλα τα δείγματα ελέγχθηκαν ως προς τις συγκεντρώσεις ολικής α και β ακτινοβολίας. Στο 25% των δειγμάτων πραγματοποιήθηκαν επιπλέον μετρήσεις ισοτόπων του ουρανίου, ενώ ποσοστό μικρότερο του 1% ελέγχθηκε για ράδιο-226, ράδιο-228, μόλυβδο-210 και πολώνιο-210.
Σε δύο δείγματα του Δήμου Βόλβης διαπιστώθηκαν τιμές φυσικών ραδιονουκλιδίων υψηλότερες από τις προβλεπόμενες παράγωγες τιμές της νομοθεσίας και κρίθηκε αναγκαία η εισήγηση προς το αρμόδιο Υπουργείο Υγείας και η εφαρμογή διορθωτικών και προληπτικών μέτρων.
Η συστηματική παρακολούθηση της ραδιενέργειας στο πόσιμο νερό δεν περιορίζεται μόνο στην καταγραφή των επιπέδων ραδιενέργειας, αλλά οδηγεί και στη λήψη ουσιαστικών μέτρων όπου αυτό απαιτείται. Η απολογιστική έκθεση της ΕΕΑΕ (Οκτώβριος 2025) για την πρώτη οκταετία εφαρμογής της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2013/51/ΕΥΡΑΤΟΜ (2017–2024) αποτυπώνει τα απτά αποτελέσματα αυτής της προσπάθειας. Μάλιστα, χάρη στις παρεμβάσεις που αναφέρθηκαν πιο πάνω βελτιώθηκε η ραδιολογική ποιότητα του πόσιμου νερού για περισσότερους από 6.000 κατοίκους της Βόρειας Ελλάδας, επιβεβαιώνοντας τον ουσιαστικό αντίκτυπο της συνεχούς εποπτείας στην προστασία της δημόσιας υγείας.
Πρόοδος στην εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για το Ραδόνιο
Το 2025 ολοκληρώθηκε η ενδιάμεση αξιολόγηση της πορείας εφαρμογής του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για το Ραδόνιο 2020–2030.
Η αξιολόγηση αποτυπώνει σημαντική πρόοδο στη χαρτογράφηση των συγκεντρώσεων ραδονίου, στην ανάπτυξη εθνικής βάσης δεδομένων και στη δημιουργία του Εθνικού Χάρτη Ραδονίου.
Κατά το 2025 πραγματοποιήθηκαν 150 μετρήσεις ραδονίου σε κατοικίες και χώρους εργασίας, κυρίως για την περαιτέρω ανάπτυξη και επικαιροποίηση του εθνικού χάρτη. Η στατιστική ανάλυση των δεδομένων από ισόγειες κατοικίες οδήγησε σε εκτίμηση της μέσης συγκέντρωσης ραδονίου στη χώρα στα 77,3 Bq/m³. Παράλληλα, διαπιστώθηκαν χωρικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των περιφερειών και συσχετίσεις με την παλαιότητα και τα χαρακτηριστικά των κτιρίων.
Όπως επισημαίνεται στην αναλυτική έκθεση, έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος στην καταγραφή και την ενημέρωση, ενώ προκλήσεις εξακολουθούν να υπάρχουν ως προς την εφαρμογή μέτρων μείωσης των συγκεντρώσεων σε κτίρια και χώρους εργασίας.
Εργαστηριακές αναλύσεις και ειδικές μετρήσεις
Στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής επόπτευσης, η ΕΕΑΕ πραγματοποίησε μετρήσεις σε δείγματα μικτής δίαιτας, φίλτρων αέρα, επιφανειακών νερών, λυμάτων, λυματολάσπης και υλικών από πρώην βιομηχανικούς χώρους.
Σε όλες τις περιπτώσεις, οι συγκεντρώσεις ραδιονουκλιδίων βρέθηκαν εντός του αναμενόμενου εύρους τιμών και δεν απαιτήθηκε περαιτέρω ραδιολογική αξιολόγηση.
Συνολικά, κατά το 2025 πραγματοποιήθηκαν:
219 μετρήσεις με α-φασματοσκοπία,
303 μετρήσεις με γ-φασματοσκοπία,
306 μετρήσεις με υγρό σπινθηριστή.
Οι αναλύσεις αφορούσαν, μεταξύ άλλων, ισότοπα ουρανίου, ράδιο-226/228, πλουτώνιο-239/238, πολώνιο-210, αμερίκιο-241, τρίτιο, στρόντιο-90, άνθρακα-14 και μόλυβδο-210.
Έλεγχοι για παλαιά μέταλλα και παράνομη διακίνηση
Η ΕΕΑΕ συνέχισε και το 2025 τη συνεργασία της με τις τελωνειακές αρχές για την πρόληψη της παράνομης διακίνησης ραδιενεργών υλικών.
Σε 7 τελωνειακούς σταθμούς λειτουργούν σταθερά συστήματα ανίχνευσης ραδιενέργειας, ενώ φορητός εξοπλισμός έχει διανεμηθεί σε ακόμη 35 τελωνεία.
Κατά τη διάρκεια του έτους, επιστήμονες της ΕΕΑΕ συνέδραμαν στη διερεύνηση 4 περιστατικών συναγερμού, τα οποία αφορούσαν κυρίως περιπτώσεις που αρχικά είχαν θεωρηθεί εσφαλμένα ως πιθανή διακίνηση πυρηνικού υλικού. Δεν απαιτήθηκε ενεργοποίηση του μηχανισμού έκτακτης ανάγκης ούτε αναφορά περιστατικού στη διεθνή βάση ITDB του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας.
Επιπλέον, για τις εισαγωγές φορτίων παλαιών μετάλλων εκδόθηκαν 1.610 πιστοποιητικά ραδιενέργειας, ενώ, καταγράφηκαν 6 περιπτώσεις ενεργοποίησης σταθερών ανιχνευτών σε χαλυβουργίες και εγκαταστάσεις επεξεργασίας μετάλλων. Στα ευρήματα ανιχνεύθηκαν ραδιονουκλίδια όπως ράδιο-226, κοβάλτιο-60 και θόριο-232. Όλα τα αντικείμενα απομονώθηκαν και φυλάσσονται σε ασφαλείς, θωρακισμένους χώρους των αντίστοιχων εγκαταστάσεων.
Επιπλέον, πραγματοποιήθηκαν 36 ραδιολογικοί έλεγχοι για εξαγωγές παλαιών μετάλλων, υπολειμμάτων μεταλλευτικής βιομηχανίας και άλλων αποβλήτων ειδικής διαχείρισης.
Διαβάστε την πλήρη Έκθεση του Προγράμματος Εποπτείας της Ραδιενέργειας Περιβάλλοντος για το έτος 2025.
