Στιγμιότυπο από επιτόπια μέτρηση της ΕΕΑΕ

Οι ραδιενεργές πηγές, που σε όλες τις σύγχρονες κοινωνίες τυγχάνουν εκτεταμένης χρήσης σε πληθώρα εφαρμογών, υπόκεινται σε κανονιστικό έλεγχο με σκοπό να διασφαλίζεται η προστασία κοινού, εργαζομένων και περιβάλλοντος και να ελαχιστοποιείται η πιθανότητα να βρεθούν έκθετες, εκτός συστήματος ελέγχου. Ωστόσο, σε αρκετά μέρη του κόσμου έχουν καταγραφεί περιπτώσεις που ραδιενεργές πηγές καταλήγουν να είναι έκθετες για διάφορους λόγους (π.χ. ανθρώπινα λάθη, φυσικές καταστροφές, χρεωκοπία εταιρειών, κλοπή, άγνοια), με αποτέλεσμα να καθίστανται και να χαρακτηρίζονται ως «ορφανές». Σε αυτές τις περιπτώσεις μια ραδιενεργός πηγή μπορεί να καταστεί εξαιρετικά επικίνδυνη. Η επικινδυνότητά της εξαρτάται κυρίως από την ποσότητα, το είδος και τη μορφή του ραδιενεργού υλικού και τη συσκευή - δοχείο (υλικό, πάχος, κατάσταση, τρόπος λειτουργίας) που το περιέχει. Η αναγνώριση μιας ραδιενεργού πηγής ή συσκευής, η οποία είναι εγκαταλελειμμένη, «αφύλακτη» ή βρίσκεται σε μη εγκεκριμένους χώρους, έχει καθοριστική σημασία, ώστε να ληφθούν μέτρα και να ελαχιστοποιηθεί ο ραδιολογικός κίνδυνος.

Καθώς τέτοιες «ορφανές» ραδιενεργές πηγές και ραδιορρυπασμένα αντικείμενα συχνά καταλήγουν να εισάγονται στον κύκλο (μεταφορά, αποθήκευση, ανακύκλωση) των παλαιών μετάλλων (scrap metal), οι ραδιολογικοί έλεγχοι στις διάφορες φάσεις αυτού του κύκλου είναι αναγκαίοι και πολύ σημαντικοί.

Στη χώρα μας ο ραδιολογικός έλεγχος πραγματοποιείται κατά την εισαγωγή φορτίων παλαιών μετάλλων προς επεξεργασία, και κατά την είσοδο σε βιομηχανίες εκμετάλλευσης των φορτίων αυτών. Εφαρμόζοντας την κλιμακούμενη προσέγγιση, ο έλεγχος ξεκινά με την εξέταση των πιστοποιητικών μη ύπαρξης ραδιενέργειας που συνοδεύουν τα εισαγόμενα φορτία και χορηγούνται από ομόλογες αρχές ή εξουσιοδοτημένα ινστιτούτα του εξωτερικού. Σε περίπτωση που κρίνεται αναγκαίο, ακολουθεί η διενέργεια επιτόπιων μετρήσεων ή η λήψη δειγμάτων και η εργαστηριακή μέτρησή τους. Η διαδικασία ολοκληρώνεται με την έκδοση πιστοποιητικού ραδιενέργειας από την ΕΕΑΕ.

Οι ελληνικές βιομηχανίες (σιδηρουργίες) έχουν εγκαταστήσει στις εισόδους τους σταθερούς ανιχνευτές ραδιενέργειας. Σε περίπτωση ενεργοποίησής τους, ειδοποιείται η ΕΕΑΕ, η οποία, αν απαιτηθεί, συμμετέχει στον εντοπισμό και την ασφαλή απομόνωση του ραδιενεργού αντικειμένου. Όπως φαίνεται από τα ευρήματα σε τελωνεία και χαλυβουργίες, τα αντικείμενα αυτά μπορεί να είναι ραδιενεργές πηγές, βιομηχανικά εξαρτήματα με φυσικά ραδιενεργά υλικά, ρινίσματα μετάλλων, καντράν, οθόνες, σωληνώσεις κ.ά.

Στο παρελθόν στην πλειοψηφία των περιπτώσεων η ραδιενεργός ρύπανση απομονώθηκε ή αποφεύχθηκε λόγω του έγκαιρου εντοπισμού ραδιορρυπασμένων αντικειμένων. Έχουν επίσης καταγραφεί και περιστατικά που υπενθυμίζουν την επιτακτική ανάγκη για διαρκή ετοιμότητα των εμπλεκόμενων φορέων και των εργαζομένων στον κύκλο επεξεργασίας μετάλλων. Mε σκοπό την ενίσχυση της νοοτροπίας ασφάλειας, η ΕΕΑΕ δημοσιοποιεί τέτοιου είδους περιστατικά. Επίσης, ενημερώνει τακτικά εγκαταστάσεις, όπως είναι οι μεγάλοι χώροι συγκέντρωσης ή/και ανακύκλωσης παλαιών μετάλλων και κομβικά σημεία διέλευσης, για την πιθανότητα να βρεθούν ή να τύχουν κατεργασίας έκθετες πηγές (άρθρο 92, π.δ. 101/2018, ΦΕΚ 194/Α/20.11.2018).

Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζονται συγκεντρωτικά στοιχεία των ετών 2015-2019 αναφορικά με τον ραδιολογικό έλεγχο φορτίων παλαιών μετάλλων. Ειδικότερα, παρουσιάζονται στοιχεία για τις επιτόπιες μετρήσεις ολικής γ-ακτινοβολίας που απαιτήθηκε να διενεργηθούν από την ΕΕΑΕ, τον αριθμό των πιστοποιητικών ραδιενέργειας που εκδόθηκαν για εισαγωγές και εξαγωγές, και τον αριθμό των συναγερμών που καταγράφηκαν σε χαλυβουργίες όλης της χώρας. 

Έτος           Επιτόπιες μετρήσεις ΕΕΑΕ            Πιστοποιητικά ραδιενέργειας       Συναγερμοί  
 2019  104  894  9
 2018  168  1003  6
 2017  79  925  7
 2016  56  646  4
 2015  51  641  4

 

Το 2020, εξαιτίας των μέτρων περιορισμού της πανδημίας, δοκιμάστηκαν εναλλακτικοί τρόποι διενέργειας των επιτόπιων μετρήσεων, π.χ. εργαστηριακή μέτρηση δειγμάτων, διενέργεια μετρήσεων από τις ίδιες τις εταιρείες και ηλεκτρονική κοινοποίησή τους στην ΕΕΑΕ. Η εναλλακτική αυτή διαδικασία κρίνεται καταρχήν επιτυχής – μεταξύ άλλων μείωσε τον χρόνο απόκρισης και έκδοσης των πιστοποιητικών ραδιενέργειας – και εξετάζεται η συστηματική εφαρμογή της. 

Σχετικοί σύνδεσμοι:

 

 

ΑΠΟΔΟΧΗ COOKIES
Το eeae.gr χρησιμοποιεί cookies για βελτιστοποίηση της εμπειρίας του χρήστη. Με τη χρήση αυτού του ιστοτόπου, αποδέχεστε τη χρήση των cookies.
Διαβάστε περισσότερα ΑΠΟΔEΧOMAI
DMC Firewall is a Joomla Security extension!